Portal - Biecz
Strona główna / Wieś Libusza
Sobota - 18 listopada 2017 Klaudyny, Romana, Tomasza     
AKTUALNOŚCI
Anna i Tadeusz Pabisowie
Fundacja
Muzeum - film
Kopalnia Nafty w Pustym Lesie
Tadeusz Pabis (deutsche Ver.)
Od kopanki do szybu
Pionierzy przemysłu naftowego
Skaza na pomniku...
Wie war das mit dem Petroleum?
What was it with petroleum?
30-lecie muzeum - film
Wybitni naftowcy
Kalendariun Gorlicko - Jasielskie
Kopalnie, kopanki i szyby...
Historia Przemysłu naftowego
Ziemia gorlicka kolebką światowego przemysłu naftowego-film
Poszukiwania Nafty i Gazu Jasło
Książki które warto przeczytać - e-book + film
Jak do nas dojechać
Wieś Libusza
Zygmunt Pabis
Święta Barbara
Legendy...
Nasze osiągnięcia
Lotnicze wspomnienia - e-book
Napisali o nas...
Księga Gości
Forum
Polemiki i dyskusje ...
Linki
Kontakt
polski
Libusza

Libusza w krainę gorlicką wpisana

                                   

                          fotografia  kościoła pw. Narodzenia NMP w Libuszy przed spaleniem - 1939 rok 

                                                                                            

                                                                                        Szkic wsi Libuszy

.

         Dokument lokacyjny Libuszy wydany został przez króla Kazimierza Wielkiego 30 września 1348 r. w Krakowie. Na wstępie Monarcha zaznaczył, że lokując wieś pragnie mieć pożytki dla skarbu królewskiego, gdyż lasy nie dają żadnej korzyści. Dalej określa, że nadaje Jakubowi prawo do założenia wsi na prawie magdeburskim nad rzeką Lubus na obszarze 120 łanach. Wspomniany Jakub otrzymał wraz z prawem dziedziczenia sołectwo o obszarze 8 łanów wolnych od wszelkich powinności. Prócz tego król nadał jeden łan dla kościoła, a drugi na wygon, pospolicie zwany „Skotnicą”. Do obowiązków sołtysa była służba wojskowa. Sołtys z Libuszy zobowiązany był zgłaszać się na wyprawę wojenną w hełmie. Następnie Monarcha zezwolił sołtysowi wystawić dowolną ilość młynów na rzece, jatkę piekarską albo rybną, browar, jatkę szewską, wolny połów ryb oraz pobierać trzeci denar z kar sądowych /dwa rezerwował król dla siebie/. Wszystkich kmieci, którzy na wsi osiądą, zwolnił monarcha na dwadzieścia lat od płacenia wszelkich powinności.

         Jak z aktu wynika, Libusza lokowana na 120 łanach na „surowym korzeniu” , dlatego domyślić się można, że  po obu stronach rzeki Libuszanki szumiały odwieczne bory. Gęste krzaki tworzyły nieprzebyte podszycia i broniły przystępu do tajemniczych kniei wiecznie ciemnych, ziejących chłodem i wilgocią. Gdzieniegdzie tylko rzedła gąszcz leśna, pokazywała się bujnym i pstrym kwieciem porosła polana leśna. Majestatyczny szum boru przycichł na chwilę, a wtedy ryczenie i wycie zwierząt, świergot i szczebiotanie ptaków zdradzało mieszkańców puszczy. Łosie, żubry, jelenie, sarny, dziki, wilki, żbiki i rysie toczyły ze sobą walki o byt i przetrwanie. Tylko niekiedy wmieszał się człowiek w to panowanie przyrody. Wówczas rozbrzmiewały w lesie trąbki myśliwskie. Czasem także wozy kupieckie posuwały się ostrożnie i powoli wzdłuż brzegów rzek, gdzie przechodził trakt handlowy z Węgier przez Sącz na Ruś i w stronę Sandomierza.

Liczne bandy rozbójników i opryszków miały w lasach dogodne schronienie. Stąd zapuszczały się w głąb Polski, łupiąc po drogach i napadając na kupców i na bezbronne osady ludzkie. Z pewnością najgroźniejszym zbójem w tych okolicach był Becz. Drugim zbójem legendarnym, mniej groźnym był Sypko z Męciny Wielkiej. Zbóje byli postrachem całego Podkarpacia.

Ziemia Biecka była w XIV w. terenem ożywionej akcji kolonizacyjnej Kazimierza Wielkiego, o czym świadczą lokacje wsi Brunary – 1335 r, Moszczenica – 1348 r, Libusza – 1348 r, Binarowa – 1348 r, Sitnica – 1351 r, miasto Gorlice około – 1354 r, Kryg – 1363 r, Sokół - 1365 r. i inne.

          Powierzchnia  Libuszy była największa ze wszystkich wsi w kasztelani bieckiej, jednak z pewnością większość stanowiły lasy i nieużytki, skoro po upływie 20 letniej wolniźnie,  w 1368 r. do opodatkowania podawano 11 łanów, a w 1383 r. na prośbę sołtysa Mikołaja, wojewoda krakowski i starosta biecki Spytko zniżył liczbę łanów, z których należało składać daniny i podatki do 8 łanów.

         Pierwsza informacja w źródłach historycznych już w 1361 r. wymienia rektora kościoła w Libuszy. W 1392 r. księgi grodzkie bieckie wymieniają Mikołaja, plebana z Libuszy. Następna informacja pochodzi z lat 1470-1480, która mówi, że parafia libuska zobowiązana była płacić dziesięcinę kościołowi parafialnemu w Bieczu. Wobec powyższego należy przypuszczać, że kościół drewniany, konsekrowany w 1513 r., który spłonął 15 lutego 1985 r. był drugą z kolei libuską świątynią. W Libuszy istniał folwark królewski z trzema stawami rybnymi, którym w 1395 r. Królowa Jadwiga uposażyła lokowany przez siebie szpital św. Ducha w Bieczu.

         Jak już wspominano Kazimierz Wielki nadał w 1348 r. sołectwo Jakubowi, osadźcy wsi Libuszy. Jego następcą w 1361 r. był niejaki Hyńko, a w 1382 właścicielem sołectwa był Mikołaj, wójt frysztacki, który sprzedał sołectwo mieszczaninowi bieckiemu Mikołajowi Szalsze, które w tej rodzinie pozostawało do 1440 r. W 1447 r. sołectwo w Libuszy nabył pleban z Bobowej Mikołaj za 150 grzywien i ofiarował je szpitalowi bieckiemu.

         Libusza będąca własnością królewską, była często oddawana przez panujących celem uzyskania gotówki. Na przykład: królowa Jadwiga zastawiła Libuszę i Kryg za 150 groszy praskich. Wsie te wykupił dopiero prepozyt szpitala bieckiego Jan. W 1521 r. Libusza poszła w zastaw za pożyczkę od Pawła Wolskiego, Wojskiego radomskiego, który pożyczył królowi Zygmutowi Staremu 1060 grzywien polskich na potrzeby wojny z Prusami. Ponadto Libusza często dawana była przez królów w dzierżawy.

         Od XVI w. Libusza z kilkoma wsiami, jak:  Kryg, Sitnica, Rożnowice, Binarowa, Racławice, Moszczenica, Rzepiennik – Suchy, Strzyżewski i Marciszewski stanowiły niegrodowe starostwo libuskie, które przetrwało do pierwszego rozbioru Polski.

          Libusza znana była z przemysłu tkackiego. Uprawiano tu na szeroką skale len i konopie. Wyrabiano płótna lniane, bielono je w słońcu na rozległych łąkach nad rzeką. E. Kuropatnicki wspominał: „Libusza, wieś kameralna, stolica obszernej włości, w lny, tkaczów, wapno, lasy i ryby obfitej”.  Na początku XV wieku Libusza była wsią jednolitą, jednak w miarę upływu czasu nastąpiło zróżnicowanie ludności pod względem majątkowym. Gospodarstwa łanowe rozpadały się na części. Powstawały nowe grupy społeczne, jak : zagrodnicy, komornicy i rzemieślnicy. Zagrodnik posiadał chałupę i niewielką ilość ziemi, pańszczyznę odrabiał pieszą. Komornicy – to chłopi mieszkający u kmieci. Niektórzy posiadali bydło. Podstawą ich utrzymania stanowiła praca najemna. Ciężary feudalne ponoszone przez ludność ograniczały się początkowo do czynszów pieniężnych, danin w naturze i robociźnie.

         Położenie mieszkańców zaczęło się radykalnie zmieniać w XVI w. Wraz ze wzrostem popytu na zboże. Wówczas kmiecie i dzierżawcy Libuszy widząc perspektywę zysków, zaczęli zamieniać rentę czynszową na odrobkową, wprowadzając pracę na pańskim.

         W 1755 r. doszło do wybuchu powstania w starostwie libuskim. Chłopi masowo odmawiali odrabiania pańszczyzny na rzecz dworu i plebanii. Podczas powstania, które w 1758 r. nasiliło się, zdesperowani chłopi niszczyli płoty pańskie i plebańskie i zajmowali grunty do nich wcześniej należące. Powstanie libuskie zostało stłumione przez wojsko. Oddział składający się z 60 żołnierzy pod dowództwem Koziczkowskiego przez 5 tygodni przebywał we dworze w Libuszy. Powstanie libuskie obeszło się bez większego rozlewu krwi. Ofiary powstały dopiero w wyniku sądu komisarycznego, który skazał pięciu przywódców na karę śmierci: Jakuba Fugla, Adama Fika, Kazimierza Bryndala, Klemensa Słowika i Marcina Zawililińskiego. Wyrok wykonano tylko na ostatnim z nich.

         W drugiej połowie XIX w., wskutek rozwijającego się w rejonie Gorlickim przemysłu naftowego powstała w Libuszy 1856 r. kopalnia ropy naftowej założona przez właściciela Libuszy, Aleksandra Skrzyńskiego (1815-1874) na obszarze 470 ha pól naftowych. W 1872 r. jego syn hr Adam Skrzyński nie mając zbytu na surowiec, założył rafinerię nafty w Libuszy. Kopalnie i rafineria dawały zatrudnienie i godziwy zarobek wielu mieszkańcom.

         Współczesna Libusza licząca około 730 domów w większości murowanych, zamieszkałych przez ok. 3 270 osób (2005 r.), tętni życiem i nowymi pomysłami jej mieszkańców. W latach 1985-1997 ofiarni mieszkańcy wybudowali kościół murowany. W centrum wsi wybudowano w latach 1975-1986 okazały „Dom Strażaka”, w którym znajdują swoje lokum: Ośrodek zdrowia, poczta, biblioteka z czytelnią, sala reprezentacyjna i klub młodzieżowy. Ta centralna budowla współczesna jest miejscem okazjonalnych akademii oraz ważnych dla wsi  imprez towarzyskich, zabaw, wesel, zebrań gromadzkich itp.

         W Libuszy istnieje Muzeum Przemysłu Naftowego i Etnografii im. Anny i Tadeusza Pabisów, założone w 1977 r., które od czerwca 2000 r. prowadzi statutową działalność jako Fundacja. W muzeum przechowywane są zabytkowe eksponaty naftowe i etnograficzne, świadczące o życiu naszych przodków. W Libuszy znajduje się zabytkowy   kościół drewniany z 1513 r., który został spalony (15 lutego 1996 r.) obecnie częściowo odrestaurowany. W Libuszy istnieje ponad 20 kapliczek, figur i krzyży przydrożnych, które świadczą o pobożności mieszkańców. Na skraju wsi znajduje się mały cmentarz z I wojny światowej w 1915 r.

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: libusza@onet.eu